تلخیص موضوعی امام‌شناسی

 این اثر خلاصه‌ای از مجموعه ۲۳ کتاب امام‌شناسی تألیف علامه آیت‌الله سید محمدحسین حسینی تهرانی است که توسط محسن دریابیگی خلاصه شده است. شیعه و پیدایش آن اختلاف فکری شیعه با عامه، اهمیت شناخت امام، منزلت شیعه در قرآن کریم، شیعه واقعی و…از مباحث کتاب است.

 منظور از اثناعشریّه افرادی هستند که به امامت دوازده تن از اهل‌بیت: مقرّ و معترف بوده، و آن را دین خود قرار داده‌اند. شیعه در برابر این ائمه متواضع می‌باشد. آنان را صاحب ملکۀ عصمت می‌داند و در حجیّت کلامشان عِدْل و عَدیل قرآن کریم: کتاب وحی آسمانی می‌داند و برابر حدیث ثقلین همانند کتاب‌الله گفتارشان عصمت دارد. افعال و پندارشان عصمت دارد. از ایشان خطا سر نمی‌زند، زیرا جواز خطا ملازم سقوط حجیّت اقوال ایشان است و طبق حدیث ثقلین که آن‌ها را مقرون با کتاب ثابت ابدی غیر قابل خطا و غلط شمرده است، عصمت و أبدیّت در گفتار و کردارشان امری است لازم و غیر قابل شبهه.

 زیرا در فرض جواز خطا و غلط و اشتباه برایشان، یا باید این خطا و غلط و اشتباه را هم در کتاب الهی جایز بدانیم، و در این صورت ملازم با فرض خطا و غلط در وحی خدا و أزلیّت و ابدیّت اوست، و این محال می‌باشد و یا باید احتمال خطا را از امام سلب کنیم، و همانند کتاب‌الله وی را معصوم بدانیم، و در این صورت نتیجه، استقامت و عصمت و برقراری ایشان در جمیع مراحل حیات بدون اندک غلطی و یا مختصر اشتباهی اثبات می‌شود چه در امور تبلیغیّه و ارشادیّه و امارت و ریاست بر مسلمانان، و چه در امور شخصیّه و اجتماعیّه از معاملات، و ردّ و بدل‌ها، و دادوستدها، و امثال‌ذلک. این است معنی امام در اصطلاح شیعه، یعنی کسی که پیشوا و مقتدای عالمیان در امور ظاهری و باطنیّه، اجتماعیّه و معنویّۀ روحانیّه، مُلْکیّه و مَلَکوتیّه می‌باشد.

 و خداوند به وی در اثر اختیار عالی و ارادۀ انتخابیّۀ آن پیشوا در جمیع امور چنین مصونیّت و عصمتی را موهبت فرموده است. این امامان منحصر در دوازده تن هستند: اوّل آن‌ها امام علی ابن ابی‌طالب امیرالمؤمنین علیه‌السلام و آخر آن‌ها امام حجّة بقیةالله: محمد بن الحَسَن العسکری – عجل‌الله تعالی فی فرجه المبارک – می‌باشد. بنا بر عقیده و ایمان راسخ شیعه پس از غیبت کبری آن حضرت حَیّ و زنده است، و ولایت امور معنوی و مَلَکوتی عوالم در دست اوست، اما به‌واسطهٔ غصب غاصبان خلافت و امامت، وی فعلاً در پردۀ غیبت نهان است تا ظهور کند و متصدّین و مباشرین سلطنت و امارت باطله بر مردم را کنار زند و خود او بر اساس طهارت سرِّیَّه و عصمت الهیّه و ولایت کبرای حقّۀ حقیقیّه، بر مردم حکومت نماید. لهذا این امامان عددشان که به تعداد نقباء بنی‌اسرائیل: دوازده نفر است کم‌وزیاد نمی‌گردد. یازده تا غلط است مثل کسی که مثلاً امامت را به حضرت امام حسن عسکری علیه‌السلام مختوم بداند، و سیزده تا نیز غلط است مثل کسی که غیر از حضرت بقیةالله – أرواحنا فداه – برای خود امامی را بگزیند. البته این مطلب که ذکر شد بر اساس مُعْتَقَد و مذهب و اصطلاح شیعه می‌باشد، نه در لغت و استعمال عامّه که لفظ امامت و امام را برای مطلق پیشوائی که در امری از امور جلودار و پیشگاه باشد به کار می‌برند. چنانچه در قرآن مجید آیاتی به همین عبارت در معنی مطلق پیشوا و مقتدا وارد شده است مثل آیۀ: وَالَّذینَ یَقُولُونَ رَبَّنَا هَبْ لَنَا مِنْ أزواجِنَا وَ ذُرِّیَّاتِنَا قُرَّةَ أعْیُنٍ وَ اجْعَلْنَا لِلْمُتَّقِینَ إماماً.

 «و (بندگان رحمن) آنانند که می‌گویند: ای پروردگار ما! ببخش به ما از ازواجمان و از ذُرِّیَّاتمان کسانی را که موجب تری و تازگی چشمان ما باشند، و ما را برای متّقیان امام و پیشوا قرار بده!»

بریده‌ای از کتاب تلخیص موضوعی امام‌شناسی

لغت شیعه از ماده شاع یشیع به معنای مطاوعه و فرمان‌برداری دل است مشایعت‌کردن به معنای دنبال‌کردن و پیروی نمودن است ابن اثیر در کتاب لغت خود در ماده شیع می‌گوید اصل شیعه به معنای فرقه‌ای از مردم است به طور یکسان به یک نفر دو نفر و به جماعت هم شیعه گفته می‌شود مذکر و مؤنث این ماده به یک‌شکل است این اسم بر کسانی که گمان می‌کنند ولایت علی رضی‌الله‌عنه - و اهل‌بیت او را دارند عنوان می‌شود و به صورتی درآمده که این عنوان اسم خاص آنان شده است...