ورود

وزن موسیقی و شعر

نویسنده: احمد رضایی

این اثر بررسی وزن ىر شعر و موسیقی قىیم ایران یعنی ىو علم ایقاع و عروض است که مورد استفاده هنرجویان موسیقی سنتی ایران و علاقمندان به ادبیات و وزن در شعر و موسیقی ایرانی است.

ناشر سوره مهر

شمارگان 2500

شابک 8-0418-03-600-978

تعداد صفحات 194

نوبت چاپ اول

سال چاپ اول

قطع کتاب وزیری

کتاب های دیگر نویسنده

در این پژوهش به بررسی و مطابقت علم ایقاع و عروض پرداخته می‌شود و در این مطابقت، کلیه‌ی نقاط مشترک و شباهت‌های میان آن دو مشخص خواهد شد. سپس ارتباط و هماهنگی میان آن دو در یک قطعه‌ی موسیقاییِ موزون که دارای کلام منظوم نیز است، مورد بررسی قرار خواهد گرفت. علم ایقاع، میزان موسیقیِ موزون یا دارای ریتم است. چنان‌که عروض میزان کلام منظوم می‌باشد. ایقاع نیز مانند عروض، به‌طور کلی دارای اوزانی است که این اوزان را، در اصطلاح موسیقی قدیم ایران، ادوار یا ادوار ایقاعی گویند. ادوار ایقاعی از ارکان و ارکان نیز از نقره یا ضربه تشکیل شده‌ که این ضربات معادل حرف در شعر است. زمان‌های میان این نقرات، تعیین‌کننده‌ی وزن ایقاعی هستند. برای پرداختن به مطابقت میان عروض و ایقاع، به شرح آن‌ها براساس کتاب‌های قدیم موسیقی ایرانی و عروض سنتی پرداختیم؛ که در این راه، کلیه‌ی اشتراکات و شباهت‌هایی که دو علم مذکور در تقسیمات خود دارا هستند اعمّ از تاریخچه، واضع، و نیز گاهی سبب تسمیه‌ی بخش‌های مختلف مورد مطابقت واقع شده است. پس از آن، قطعه‌های موزون در موسیقی را که دارای کلام منظوم نیز هستند، بررسی کرده و نشان داده‌ایم که در هر کدام از قطعه‌ها چگونه وزنی عروضی که وزنِ شعرِ مورد استفاده بوده، با دوری ایقاعی که وزن موسیقایی آن قطعه است با یک‌دیگر هماهنگ شده و قطعه‌ی مورد بحث را به وجود ‌آورده‌اند. در پژوهش فوق، در حین پرداختن به این اشتراک‌ها، نکته‌ها و پیشنهادهایی نیز با توجه به ایقاع، که قابل استفاده در عروض به‌نظر می‌رسد، همراه با مطابقت بخش‌های مختلف ارائه خواهد شد. بررسی میزان امکان مطابقت عروض و ایقاع و ظرفیت‌‌هایی که می‌تواند از این مطابقت به‌دست بیاید، از یافته‌های این پژوهش است که به شناخت بهتر موسیقی و وزن درونیِ شعر می‌انجامد و به کاربرد بهتر کلام در موسیقی کمک می‌نماید. در پایان، ایقاع و عروض را می‌توان از یک سرچشمه دانست که در دو حوزه‌ی شعر و موسیقی پدیدار گشته‌اند، چنان‌که واضع آن دو را نیز یک تن، یعنی خلیل بن احمد فراهیدی می‌‌دانند. لینک خرید نسخه الکترونیکی

نویسنده

احمد رضایی

احمد رضایی  در سال 1364 در خانواده‌ای مذهبی در شهرستان ورامین به دنیا آمد. وی دارای مدرک کارشناسی در رشته‌ی زبان و ادبیات عربی از دانشگاه تربیت معلم تهران و فارغ‌التحصیل رشته‌ی زبان و ادبیات پارسی در مقطع کارشناسی ارشد از دانشگاه علامه طباطبایی می‌باشد.
وی در سال 1388 از مقطع کارشناسی در رشته زبان و ادبیات عربی دانشگاه خوارزمی تهران و در سال 1391 از رشته زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه علامه طباطبایی تهران فارغ التحصیل شده است. و هم‌چنین در مهرماه سال 1392 با پذیرفته شدن در مقطع دکتری در رشته‌ی زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه علوم و تحقیقات تهران، به تحصیل مشغول شده که تاکنون با معدل 24/18 ترم یک و دو را طی نموده و مقالاتی با نام های وزن در شعر و موسیقی 1 در مجله ادب فارسی و بررسی قصیده ای از خاقانی با نگاهی صورتگرا در مجله زبان و ادبیات فارسی دانشگاه خوارزمی ارائه داده است. و نیز مقالاتی در دست تالیف دارد از جمله (بررسی معلقات سبع و تاثیر آن بر ادب فارسی) که بزودی منتشر خواهد شد.
او از سال 1380 به فراگیری موسیقی اصیل ایرانی در رشته‌ی آواز به تحصیلِ مکاتب قدیم آوازی نزد استاد مجید کیانی پرداخته که تاکنون موفق به اتمام ردیف آوازی استاد دوامی در دو دوره‌ی مقدماتی و پیشرفته شده و جهت دوره‌ی عالی، از سال 1385 تا 1388 به شناخت و پژوهش شیوه‌ی آوازخوانی استاد سید احمد خان و نیز از آن پس (از 1388) تاکنون به تحصیل شیوه‌ی آوازی استاد سید حسین طاهرزاده مشغول می‌باشد. همچنین وی طی سال‌های 1379 تا 1382 در مرکز حفظ و پژوهش موسیقی ایران به فراگیری و شناخت تئوری موسیقی اصیل ایران بر اساس کتب قدیم ِموسیقیِ نظری نزد استاد علی بیانی -استاد فلسفه‌ی موسیقی دانشکده‌ی هنرهای زیبا- پرداخته که طی آن، کتاب‌هایی چون رساله‌ی   بنایی، موسیقی کبیر  فارابی،  الادوار و رساله‌ی شرفیه‌ی صفی‌الدین ارموی، مقاصدالالحان و جامع‌الالحان مراغی، بحورالالحان فرصت شیرازی و ... را مورد بررسی و تحقیق قرار داده است. وی پس از آشنایی با علم وزن‌شناسیِ موسیقی قدیم ایران که (ایقاع) نامیده می‌شود و نیز آموزش شیوه‌ی ضرب‌نوازی قدیم، نزد استاد کیانی، طی دوره‌ای به پژوهش در اوزان و ادوار ایقاعی پرداخته. نیز آشنایی وی با وزن‌شناسی در موسیقی ایران، سبب انتخاب این موضوع جهت رساله‌ی مقطع کارشناسی ارشد شده که در این پژوهش، مطابقت علم عروض در ادبیات را با علم ایقاع در موسیقی مورد بررسی قرار داده و طی آن،  نمره‌ی عالی (19) را جهت این رساله کسب نموده است. این پژوهش به‌صورت مجلدی جداگانه، تحت عنوان ایقاع در موسیقی و عروض در ادبیات در نشر سوره مهر دست انتشار می‌باشد.
از دیگر فعالیت‌های وی، اجرای ورزش باستانی، نیز نواختن ضرب ِزورخانه‌ای و مدت سه سال مرشدی در برخی زورخانه‌های شهرستان ورامین بوده. (نواختن ضرب در حوزه‌ی ورزش‌های زورخانه‌ای، که برعهده‌ی مرشد بوده، در کنار آوازهای مربوط به این ورزش که آن هم توسط مرشد اجرا می‌شود در مجموع، به همراهیِ حرکات ورزشیِ ورزشکاران می‌انجامد.
از فعالیت‌های وی در زمینه‌ی موسیقی به اجرای موسیقی در دانشگاه تربیت معلم تهران در سال 1388 و دیگر اجراهای خصوصی در محافل هنری و ادبی در تهران می‌توان اشاره نمود. وی پس از آشنایی با پژوهشگر بزرگ موسیقی ایران، جهانگیر نصری اشرفی، از سال 1386 با ایشان مشغول به همکاری شد و در کنار ایشان به پژوهش‌های میدانی و کتابخانه‌ای در زمینه‌ی موسیقی نواحی مختلف ایران، موسیقی مذهبی (از جمله منقبت‌خوانی، مناجات‌خوانی، مرثیه‌خوانی، نوحه‌خوانی، روضه‌خوانی و...) و آشنایی با اساتید و خنیاگران موسیقی مقامی شهرهای ایران و جمع‌آوری و ثبت و ضبط آثار و اجراهای ایشان و شرکت در همایش‌های مختلف آیینی–موسیقایی پرداخت. نیز؛ این همکاری، در نقش دستیار تالیف در دو مجموعه‌ی 24جلدی دانش‌نامه‌ی موسیقی ایران، دانش‌نامه‌ی موسیقی مذهبی ایران و مجموعه‌ی دوجلدی  تاریخ هنر ایران به قلم جهانگیر نصری اشرفی و عباس شیرزادی آهودشتی منتشر شده در نشر آرون، و هم‌چنین ویراستاری کتاب (نوشته‌های استاد) به همت جهانگیر نصری اشرفی تاکنون ادامه یافته است و نیز دستیار تالیف در کتاب وازیگاه فرهنگ آیین، نمایش و سرگرمی های مردم ایران که نشر آرون چاپ نموده است. او هم‌چنین به مدت دو سال در هیئت‌های تعزیه‌خوانی در تهران به آموزش و پژوهش در زمینه‌ی موسیقی تعزیه‌خوانی پرداخته است.
احمد رضایی هم‌اکنون با اشتغال در اداره‌ی آموزش و پرورش شهرستان ورامین، مشغول به تدریس در دبیرستان‌های این شهر می‌باشد.

نظرات
برای این مطلب نظری ثبت نشده است.

مطالب مرتبط

ارزیابی کارشناسان

محتوای کتاب : عالی

اثر گذاری متن : خوب

طرح جلد :خوب

کیفیت چاپ :عالی

کتاب های مرتبط
کتاب دا

سیده اعظم حسینی

دلیل (روایت حماسه شهید چیت سازیان)

حمید حسام

جشن حنابندان

محمدحسین قدمی

فرنگیس

مهناز فتاحی

پنهان زیر باران

سید قاسم یاحسینی

کالک های خاکی

پایی که جا ماند

سید ناصر حسینی پور